Esdoornschimmel mogelijke oorzaak atypische myopathie

De afgelopen weken zijn er veel gevallen gemeld van atypische myopathie, een voor paarden dodelijke spierziekte.

Al eerder hebben onderzoekers van de Universiteit Utrecht de biochemische oorzaak van atypische myopathie vastgesteld: een verstoring van de vetverbranding, in de humane geneeskunde bekend als 'MADD' (Multiple Acyl-CoA Dehydrogenase Deficiëntie). Hierop werd een diagnostische test voor de aandoening op basis van urineonderzoek ontwikkeld. Tevens leidde het onderzoek tot het idee dat er toch een onbekende 'toxische trigger', een als katalysator werkende stof, betrokken moest zijn bij het ontstaan van de verstoorde vetverbranding. Esdoornbladeren met een symbiotische schimmel (endofyt) erop lijken de boosdoener te zijn.

Veertien paarden die verdacht werden van atypische myopathie in de herfst van 2009 en lente van 2010, zijn uitgebreid onderzocht door wetenschappers van de Universiteitskliniek Paard, faculteit Diergeneeskunde. Bij zeven van deze paarden werd na urineonderzoek de diagnose atypische myopathie gesteld. Bij al deze dieren werden in de weide esdoornbladeren en/of esdoorntakjes gevonden. Uit het Nederlands epidemiologisch onderzoek bleek dat het eten van esdoornbladeren met een endofyt erop een rode draad was in het optreden van atypische myopathie. Mogelijk is de wat zoete smaak ervan voor paarden aantrekkelijk.

ZIEKTEBEELD ATYPISCHE MYOPATHIE
Bij atypische myopathie (die bij mensen erfelijk is, in tegenstelling tot bij paarden) werken enkele belangrijke enzymen van de vetstofwisseling niet meer. Daardoor vindt er een ophoping plaats van schadelijke stofwisselingsproducten en ontstaat een tekort aan de stofwisselingsproducten die energie leveren. Hierdoor krijgen paarden stijve spieren, wat te zien is aan een afwijkende gang of het met veel pijn gaan liggen van het paard. De spierenzymactiviteit in het bloed is erg hoog door het spierverval en de urine wordt donker (roodbruin) doordat de afvalstoffen van de spierafbraak uitgeplast worden.
In de regel sterft 70 tot 90 procent van de betrokken paarden aan deze aandoening, vaak binnen 72 uur. De ziekte is niet besmettelijk, maar komt wel voor in uitbraken. De grootste uitbraak tot nu toe was in de herfst van 2009 toen in meer dan tien landen in Europa 371 gevallen werden geregistreerd waarvan 265 dieren (71 procent) stierven.

(Bron: Het diergeneeskundig tijdschrift van 01`-06-2010, deel 135 afl. 11)